ربيع بن أحمد الأخويني البخاري
775
هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )
نبض تيز و كرمى تن بوقت بسودن يا دم زدن بشتاب يا درد سر يا تشنكى يا شكستن اندامها با فرزه يا مزه دهان ناخوش بودن و خوابهاء آشفته ديدن و آنج بدين مانذ ، اينجنين كسها را بايد تا تدبير ايشان همان بوذ « 1 » يا قريب آن « 1 » كبحال بيمارى بوذه بوذ تا آنكه كتمام به نشوند ، و جن تمام به شد بدانكه اندكاندك بغذاها « 2 » تندرستى باز آيذ « 2 » نه بشتاب همجنانك طرفى ياذ كردم تا كرمى نكندشان ، و طعام اندكتر خورند تا اندر معده تباه نشوذ « 3 » و بلاى ديكر نيارد ، و كر « 4 » آب خورند هم اندك خورند و سخت سرد نخورند « 5 » تا جكر را نكوبذ و خاصه بزمستان و تيرماه ، و آب كرم هيج نخورند نه كم و نه بيش تا معدههاشان ضعيف نكردذ و طعام را تباه نكند ، و بجمله طعام و شراب به مقدار كواريذن [ خورند ] « 6 » نه به مقدار آرزو ، و باز جن هضم تمام شد غذا « 7 » بفزايذ ، و آنكه بكارهاء ديكر كبوقت تندرستى كرد « 8 » جن ره رفتن « 9 » و رياضت « 10 » اندكاندك همىافزايذ و ترتيب نكاه همىدارذ « 11 » و بتدريج همىافزايذ « 11 » جنانك به حال غذا « 12 » ياذ كردم . باز اكر اين علامات كى ياذ كردم از حال نبض و كرمى بوست تن و بىمزكى دهان ( f . 621 ) و درد سر و خواب نايافتن « 13 » همجنان بمانذ و كم نكردذ ، اكنون اسهال بايذ كردن و آن خلط بد را فرو بايذ آوردن ، « 14 » اكر علامت خون بوذ « 14 » فصد بايذ كردن و باز تدبيرهاء مطفى بايذ كردن بدان مقدار كه واجب بوذ و تا اين اعراض بجاى بوذ بدان عادت باز نكردذ كبوقت
--> ( 1 - 1 ) - ف : ندارد ( 2 - 2 ) - ف : تندرستان بازاينذ ( 3 ) - ب ه : و ضعيفى معده ( 4 ) - ف : و اكر ( 5 ) - ب ه : و نه كرم و نه فراوان ( 6 ) - از « ف » افزوده شد . در اصل : خورنده ( 7 ) - ف : غذاها ( 8 ) - ب ه : كردى باز كردد ( 9 ) - ب ه : و آنج بدين ماند ( 10 ) - ف : افزوده . كردن ( 11 - 11 ) - ف : تا بتدريج نكاه همىدارذ تا بتدريج افزايذ ( 12 ) - ب ه : و كوشت ( 13 ) - ب ه : و خوابها اشفته ديدن ( 14 - 14 ) - ف : و كر علامات خون بينى